ABD Başkanı Donald Trump’ın “yakında” çok ağır bir şekilde saldıracaklarını açıklamasıyla gözler, İran’ın uranyum stokunun bir kısmını ve santrifüjleri taşıdığı iddia edilen Kazma Dağına çevrildi.
TRUMP’IN SALDIRMAKLA TEHDİT ETTİĞİ İRAN’IN YERALTI TESİSİ: KAZMA DAĞI
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın yeraltı nükleer tesisine ev sahipliği yaptığı iddia edilen Kazma Dağı’na çok yakında ağır bir saldırı gerçekleştirileceği yönündeki açıklamalasına İran’dan uyarı geldi. İran Devrim Muhafızları Ordusu Hatemul Enbiya Karargahından yapılan açıklamada, ABD’nin İran’ın nükleer ve diğer hassas tesislerine saldırı tehdidinde bulunduğu, ABD ordusunun böyle bir operasyon gerçekleştirmesi halinde İran’ın bunu “savaşın genişlemesi” olarak değerlendireceği ifade edildi. Açıklamada, “Böyle bir saldırı durumunda ABD’nin yanı sıra müttefiklerinin ve destekçilerinin tüm varlıkları, İran’ın güçlü bir saldırısının hedefi haline gelecektir” denildi.
İRAN’IN YERALTI NÜKLEER TESİSİNE EV SAHİPLİĞİ YAPTIĞI İDDİA EDİLİYOR
İran’da “Kuh-e Kolang Gaz La” olarak bilinen Kazma Dağı, daha önce ABD ve İsrail tarafından bombalanan Natanz Nükleer Tesisine 2 kilometre uzaklıkta yer alıyor. Bilim ve Uluslararası Güvenlik Enstitüsüne (ISIS) göre dağın en az 100 metre altında gömülü halde nükleer tesis bulunuyor. İran inşaatına 2020 yılında başladığı tesisi, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na “nükleer yakıt üreten santrifüjlerin montajı için kullanılacak bir tesis” olarak bildirmişti. Tesisin kamuya açık şemaları yok ve uzmanlar bilgilerini büyük ölçüde uydu görüntülerini analiz ederek elde ediyor. Bilim ve Uluslararası Güvenlik Enstitüsü yakın tarihli bir raporunda, uydu görüntüleri sayesinde tesisin birkaç tünel kompleksi, geniş bir güvenlik çemberi ve hava saldırılarından korunmak için betonla güçlendirilmiş girişlere sahip olduğu ifade edildi. ABD ve İsrail’in saldırılara başlamasından bu yana araçların erişimini engellemek için doğu tünel girişlerinden ikisinin güçlendirildiği ve kısmen toprakla doldurulduğu, tamamen kapatılmadığı belirtildi. Tesisin henüz faaliyete geçmediği ve inşaat çalışmalarının devam ettiği düşünülüyor. Bu çalışmaların, İsrail ve ABD’nin Haziran 2025’te İran’ın diğer nükleer tesislerini hedef almasının ardından son 1 yılda yoğunlaşmış olabileceği tahmin ediliyor. Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’ne göre Kazma Dağı bölgesindeki artan faaliyetlerin birkaç nedeni bulunuyor. Buna göre İran, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na bildirdiği gibi santrifüjler üretiyor olabilir, saldırılarda imha edilen diğer tesislerdeki operasyonları buraya taşıyarak misyonunu genişletiyor olabilir veya nükleer silah yapımında kilit bir bileşen olan uranyumu zenginleştirmek için gizli bir tesis kuruyor olabilir.
İRAN’IN URANYUM STOKUNUN BİR KISMINI VE SANTRİFÜJLERİ KAZMA DAĞI’NA TAŞIDIĞI İDDİASI
ABD’li yayın kuruluşu CNN International’a konuyla ilgili bilgi veren bir İsrailli kaynağa göre İsrail istihbaratı, İran’ın Haziran 2025’teki saldırılardan sonra zenginleştirilmiş uranyum stokunun bir kısmını ve gelişmiş zenginleştirme santrifüjlerini Kazma Dağı’na taşıdığına inanıyor. 12 gün süren savaş sırasında İsrail, İran’ın 3 önemli nükleer tesisine (Natanz, İsfahan ve Fordow) saldırdmış, nükleer araştırma ve geliştirme alanında çalışan birçok üst düzey bilim insanını öldürmüştü. ABD, daha sonra savaşa katılarak aynı tesislere çok daha güçlü bombalarla saldırmış, Trump bu saldırılarda İran’ın nükleer kapasitesinin “yok edildiğini” iddia etmişti. Ancak ne ABD ne de İsrail, Kazma Dağı’na saldırmamıştı. ABD ve BM istihbaratı daha sonra İran’ın nükleer programının bazı bölümlerinin hasar görmüş olsa da sağlam kaldığını belirtmişti. O dönemden beri hem ABD hem de İsrail’in ortak hedefi, İran’ın yaklaşık 450 kilogramlık yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoğunu imha etmek ya da stoğu İran’dan geri almak oldu.
Temmuz ayının başlarında Tahran’daki üst düzey bir güvenlik kaynağı CNN’e Kazma Dağı’nda nükleer faaliyetler olduğuna dair iddiaların “asılsız” olduğunu söylemişti.
ABD TARAFINDAN SALDIRIYA UĞRAYABİLİR Mİ?
Uzmanlar, derine gömülmüş tesisin ABD cephaneliğindeki en güçlü sığınak delici bombaların bile ulaşamayacağı bir yerde olduğunu değerlendiriyor. Dış Politika Araştırma Enstitüsü’nde görevli ve bölgenin son uydu görüntülerini de inceleyen Sam Lair, Reuters’e yaptığı açıklamada, tünel girişlerinin gücünün artırılmasının “sığınak delici mühimmat gibi delici mühimmatlarla hedeflemeyi zorlaştıracağını” belirtti.
